xronos.gr // University

Τετάρτη, 12.1.2005
Ο Νίκος Λυγερός σε μια σειρά διαλέξεων στην Θράκη. Ο γνωστός καθηγητής μαθηματικών, γλωσσολογίας, ο θεατρικός συγγραφέας, στρατηγικός σύμβουλος και ιδιοφυής επιστήμονας, μιλά στο «Χρόνο»

Σήμερα μιλά στους φοιτητές του Παιδαγωγικού Τμήματος, αλλά θα έχει και ένα κύκλο διαλέξεων εκτός του γυάλινου πύργου του πανεπιστημίου, όπως λέει χαρακτηριστικά. Βοηθά τους μαθηματικούς της Θράκης στην άλγεβρα, σε ένα ειδικό αντικείμενο αυτό των υπερδομών.

Συνέντευξη στον Λούη Γκόμεζμπεκ

Το πρόγραμμα του Νίκου Λυγερού είναι πάντα γεμάτο από άπειρα πράγματα και η παρουσία του στην Θράκη αυτή την φορά έχει περισσότερο ακαδημαϊκό χαρακτήρα, αφού ως επισκέπτης καθηγητής στο Δημοκρίτειο πανεπιστήμιο αφήνει για μια εβδομάδα την Λυόν κι είναι εδώ για μια σειρά διαλέξεων προς τους φοιτητές των τμημάτων περισσότερων τμημάτων του ΔΠΘ.

Τον συναντήσαμε στην Αλεξανδρούπολη λίγο πριν μπει στην αίθουσα των παιδαγωγικών τμημάτων μαζί με τον καθηγητή Θωμά Βουγιουκλή που φρόντισε να οριστικοποιήσει ένα πρόγραμμα τονίζοντας όμως ότι οι επισκέψεις τέτοιων προσωπικοτήτων που αφήνουν πολλά οφέλη στους φοιτητές μας πρέπει να στηρίζονται σε άλλη βάση.

Κύριε Λυγερέ, για μια ακόμη φορά σας έχουμε στην Θράκη, όπου είστε επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θράκης και σήμερα είμαστε στην Αλεξανδρούπολη για μια διάλεξη που θα γίνει στο Παιδαγωγικό Τμήμα του πανεπιστημίου.

-Ακριβώς θα είναι μια εισαγωγή στη γνωστική θεωρία, αλλά είναι μια σειρά διαλέξεων που θα κάνουμε και εκτός πανεπιστημίου, άσχετα αν το πανεπιστήμιο το οργανώνει, ήταν ιδέα του Θωμά Βουγιουκλή να γίνει αυτό το πράγμα, έτσι ώστε να μην μείνουμε μόνο μέσα στο γυάλινο πύργο που πανεπιστημίου, αλλά να αγγίξουμε και λίγο την περιοχή και ανθρώπους που ενδιαφέρονται ειδικά και γενικότερα για την εκπαίδευση.

Το θέμα είναι εισαγωγή στην γνωστική θεωρία, βέβαια με μια απλή κουβέντα δεν μπορούμε να κάνουμε μια εισαγωγή, αλλά θα ήθελα να μου πείτε λίγο γι’ αυτό το θέμα. Τι σημαίνει, για να καταλάβει ο αναγνώστης.

-Απλώς, συνήθως στην εκπαίδευση έχουμε διάφορες προσεγγίσεις, οι πιο κοινές είναι οι κοινωνιολογικές, οι ψυχολογικές. Η γνωστική αφορά πιο πολύ το αντικείμενο της σκέψης καθαρά, δηλαδή από μόνη της δεν είναι εξωγενής παράγοντας και θέλουμε να δούμε πώς λειτουργεί μια αίθουσα, μία τάξη, με τον καθηγητή και τους μαθητές, χρησιμοποιώντας μόνο και μόνο το γνωστικό αντικείμενο χωρίς να το ενσωματώσουμε σε ένα κοινωνικό πλαίσιο ή σε ένα ψυχολογικό.

Να δούμε από μόνο του πώς λειτουργεί ήδη αυτό το πράγμα. Συνήθως κοιτάζουμε πώς γίνεται εξωτερικά και όχι εσωτερικά. Εδώ θα είναι εσωτερικό για να πάρουμε κάτι το ανάλογο που το χρησιμοποιούμε και στο θέατρο. Είναι ανάλογα πώς λειτουργούμε σε μία πρόβα, ενώ το άλλο που κάνω είναι πια είναι η ανταπόκριση του κοινού. Εδώ με ενδιαφέρει πιο πολύ η πρόβα.

Δεν περιορίζεται έτσι η μία τάξη με αυτό το είδος μαθήματος;

-Όχι, δεν περιορίζεται, είναι ακριβώς όπως είναι η έννοια της πρόβας στο θέατρο, δηλαδή για οποιοδήποτε θεατρικό έργο πρέπει να υπάρχει πρόβα. Πώς λειτουργεί, πώς ο σκηνοθέτης συνομιλεί με τους ηθοποιούς του για να καταλάβουν τι εννοεί και μετά πώς συνομιλούν μεταξύ τους για να κάνουν μία ομαδική παράσταση. Μετά εκτός πλαισίου, εκτός πρόβας γίνεται μετά η παράσταση που έχει την ανταπόκριση του κοινού, που μπορούμε να δούμε να ενσωματώνεται στα κοινωνικά δεδομένα, τα πολιτιστικά. Αυτά είναι εξωγενείς παράγοντες για μένα για το θεατρικό έργο.

Άρα ο φοιτητής πρέπει να έχει κάποιες προϋποθέσεις.

-Ναι, λειτουργούμε στο παιδαγωγικό, άρα ο φοιτητής κανονικά έχει το υπόβαθρο και φαντάζομαι και οι καθηγητές που κάνουν μάθημα ειδικά σε αυτό τον τομέα. Το γενικό υπόβαθρο υπάρχει, θα αναπτύξουμε μόνο την γνωστική θεωρία πάνω σε αυτό το υπόβαθρο.

Αυτή την θεωρία χρησιμοποιείτε όχι μόνο στο πανεπιστήμιο, αλλά και στα σχολεία, σε ένα δημοτικό, ένα λύκειο;

-Ας πούμε ότι εγώ τουλάχιστον προωθώ την χρήση τουλάχιστον στο εξωτερικό όταν λειτουργούμε με παιδιά με ειδικές ανάγκες ή παιδιά προικισμένα ή εξειδικευμένα μαθήματα, βασιζόμαστε πάρα πολύ στην γνωστική θεωρία, γιατί το αντικείμενο είναι πιο σημαντικό από το κείμενο που θα γραφτεί περί του αντικειμένου.

Επηρεάζει το πολιτικό περιβάλλον;

-Όχι, ακριβώς το αντίθετο. Το γνωστικό πλαίσιο ασχολείται πιο πολύ με αυτό που λέμε ότι δεν ενσωματώνει πολιτιστικά δεδομένα. Λειτουργούμε όχι με πολιτιστικό δεδομένο, απλώς είναι μόνο και μόνο το νοητικό αντικείμενο. Πώς λειτουργεί το μάθημα με εγκεφάλους και με το κείμενο. Τίποτα άλλο.

Θέλω λίγο να σταθούμε στο επίπεδο της Παιδείας που γνωρίσατε μέχρι τώρα στην Θράκη. Πως είδατε τα πράγματα;

-Δεν νομίζω να υπάρχει διαφορά, απλώς το επίπεδο της Παιδείας γενικά σε σχέση με το ακριτικό σύστημα. Δηλαδή μερικές φορές κάνεις ένα μάθημα που μπορεί να φανεί απλό, το να το κάνεις όμως σε μία ακριτική περιοχή, βέβαια συμβάλει στην διαμόρφωση της περιοχής, ενώ αν ήταν αυτό το μάθημα ας πούμε στο κέντρο της Αθήνας, θα ήταν ένα από τα 500 μαθήματα που γίνονται.

Εγώ όπως ασχολούμαι και με την Κύπρο, το βλέπω πολύ καλά. Όταν κάνεις ένα μάθημα γλωσσολογίας ή φιλολογίας στα ελληνικά και είναι σε κατεχόμενη περιοχή, παίρνει ένα άλλο ύφος από ένα μάθημα κοινό που θα γίνει σε μία ελεύθερη περιοχή. Αλλά επαναλαμβάνω η γνωστική θεωρία ασχολείται μόνο και μόνο με το αντικείμενο προς το παρόν, δηλαδή συνήθως το ξεχνάμε. Είναι καλό να μιλάμε για διάφορα πράγματα, αλλά μερικές φορές είναι καλό να πηγαίνουμε και πιο βαθιά.

Άρα έχουμε καταντήσει στο τομέα της εκπαίδευσης να μιλάμε τόσο πολύ για τα ψυχολογικά, τα κοινωνιολογικά, όλα αυτά, που στο τέλος φαίνεται να είναι άσχετο από το αντικείμενο των μαθημάτων. Δηλαδή το να κάνεις μαθηματικά ή να κάνεις γαλλικά ή ελληνικά ή γλωσσολογία, δεν είναι το ίδιο αντικείμενο. Σε κάποια φάση πρέπει να υπάρχει και μία μελέτη του αντικειμένου πιο συγκεκριμένα. Αυτό είναι που προτείνει η γνωστική θεωρία.

Τι είναι η γνώση και πώς πρέπει να συνδυάζεται με την φιλοσοφία;

-Για εμένα υπάρχει μεγάλη διαφορά στην γνώση και ανάγνωση. Για μένα η γνώση δεν είναι απλώς ανάγνωση. Είναι ενσωμάτωση δεδομένων που επεξεργάζεται ο εγκέφαλος και μετά εφόσον υπάρχει αυτή η ανάλυση μπορεί να κάνει και μία σύνθεση. Ενώ η ανάγνωση μπορεί να είναι κάτι το γραμμικό που δεν έχει μία ολιστική προσέγγιση. Άρα εδώ είναι εντελώς διαφορετικό το πράγμα γι’ αυτό για εμένα η γνώση είναι πολύ πιο σημαντική.

Λ.Γ.

Μόνιμη διεύθυνση άρθρου: http://www.xronos.gr/view.cgi?newsid1105506000,24367,


Νικ. Ζωίδου 22-24, 69100 Κομοτηνή. Τηλ: 25310 22791, 25310 33255, Fax: 25310 31302. Email: xronos@xronos.gr
Copyright © «Ο ΧΡΟΝΟΣ» Καθημερινή Εφημερίδα της Κομοτηνής, 2001 - 2003. Κατασκευή: Komotini On-Line