2η Εκδήλωση Μουσείου Καραθεοδωρή

karatheodori16-1.jpg

Η Μαθηματική εβδομάδα καθιερώθηκε από πέρυσι και διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου. Στο πλαίσιο αυτό, διοργανώνεται έκθεση πολιτισμού και Εκπαίδευση από το Μουσείο Καραθεοδωρή

Ο πρόεδρος του συνδέσμου φίλων Καραθεοδωρή κ. Αθ. Λιπορδέζης και ο επιστημονικός σύμβουλος κ. Ν. Λυγερός συμμετείχαν ως ομιλητές με θέματα:

-Η ιστορική συμβολή του Κ. Καραθεοδωρή στο λογισμό των μεταβολών.

-Η εμβέλεια του Κ. Καραθεοδωρή.

Σημειωτέον ότι και πέρυσι συμμετείχαν οι ίδιοι ομιλητές με θέμα: «το πολυσήμαντο έργο του
Κ. Καραθεοδωρή».

Τα εκθέματα επισκέφτηκαν και σχολεία της Θεσσαλονίκης και εκατοντάδες σύνεδροι εκδηλώνοντας μεγάλο ενδιαφέρον για την επίσκεψη του μουσείου.

Τις δραστηριότητες του μουσείου Καραθεοδωρή παρουσίασε στο Αθηναϊκό πρακτορείο ειδήσεων (ΑΠΕ) σε συνέντευξή του ο διευθυντής του μουσείου κ. Αθανάσιος Λιπορδέζης.

Ιδιαίτερη ήταν η συμβολή σ’ αυτήν την προσπάθεια των μελών της επιτροπής μουσείου

Καραφέρη Τριαντάφυλλου και κ. Γεωργίου Ιωάννη.

Στη Ρόδο στις 15 Μαρτίου η παρουσίαση του Κ. Καραθεοδωρή

Το Σάββατο 15 Μαρτίου ο πρόεδρος του συνδέσμου φίλων Καραθεοδωρή κ. Αθανάσιος Λιπορδέζης και το μέλος του Δ.Σ. κ. Καραφέρης Τριαντάφυλλος θα παρουσιάζουν στην Ρόδο τη ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Κ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ και θα βραβεύσουν τους μαθητές που διακρίθηκαν στους διαγωνισμούς της ΕΜΕ του παραρτήματος Δωδεκανήσου.

Η υπόθεση Καραθεοδωρή με σημείο αναφοράς την πόλη μας, γίνεται εθνικό καύχημα και θησαυρός δαπανώμενος.

Η ιστορική συμβολή του Κ. Καραθεοδωρή στο λογισμό των μεταβολών

Η γένεση του λογισμού των μεταβολών και η διαμόρφωση του ως οντότητα οφείλεται στους αδερφούς Bernoulli και τους μαθητές του. Κατόπιν στον Euler, τον Gauss, τον Hilbert που καταγράφει τα έως το 1900 πεπραχθέντα και τελειώνουμε με τον  Κ. Καραθεοδωρή που θεωρείται η αυθεντία στον λογισμό των μεταβολών εντάσσοντας τη θεωρία αυτή στα πλέον αξιόλογα «εργαλεία» της φυσικομαθηματικής επιστήμης για τη διάνοιξη νέων δρόμων που οδηγούν στη διατύπωση σημαντικών θεωριών όπως αυτής της σχετικότητας του A. Einstein.

Bernoulli Jacob: Ασχολείται με το πρόβλημα της σχοινοκαμπύλης ή της αλυσοειδούς.

Εξάλλου τον προσδιορισμό της εξίσωσης της ελαστικής γραμμής των δοκών τον εξέδωσε ο ίδιος το 1691.

Αργότερα η ευθειοποίηση της ελαστικής γραμμής του έδωσε κίνητρο να τελειοποιήσει την λύση του επί της παρακεντρικής ισοχρόνου. Ο ίδιος σύντομα διαπίστωσε ότι το ίδιο αποτέλεσμα μπορούσε να υπάρξει με μία άλλη αλγεβρική καμπύλη 4ου βαθμού την ονομαζόμενη «λημνίσκος».

Έλυσε επίσης το πρόβλημα το σχετικό με την καμπύλη ταχίστης καθόδου γνωστού ως πρόβλημα του βραχυστοχρόνου το οποίο βέβαια είχαν λύσει και Leibniz, Newton, Del’ Hospital. Και αυτός και ο αδερφός του Ιωάννης έχουν ασχοληθεί με το ισοπεριμετρικό πρόβλημα από τα κορυφαία του λογισμού των μεταβολών. Σήμερα το κείμενο της επίλυσης του προβλήματος υπό του Ιακώβου το 1700 αποτελεί το λυκαυγές του λογισμού των μεταβολών.

Ο Ιωάννης Bernoulli βέβαια είναι αυτός που διατύπωσε πάνω στο ισοπεριμετρικό πρόβλημα την αρχή με τις πολυάριθμες εφαρμογές της ότι «Μία καμπύλη που έχει ελάχιστο κατά μήκος της διαδρομής της θα έχει ελάχιστο και κατά μήκος ενός τμήματός της οσονδήποτε μικρού».

Μεγάλη είναι η συμβολή του Ιωάννου και στο πρόβλημα της ευθειοποίησης των καμπύλων καθώς και στο πρόβλημα της ευρέσεως του σχήματος στερεού ελαχίστης αντιστάσεως.

Τα προβλήματα αυτά σημειωτέον τα έβαλε προς λύση και στον μαθητή του μαρκήσιο Del’ Hospital τα οποία και έλυσε αποκτώντας μια φήμη που του άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με τον Huygens και Leibniz μέσω της ακαδημίας των Παρισίων.

Ακολουθεί η σελίδα του Euler στην ιστορία του λογισμού των μεταβολών, όπου η ενασχόλησή του με τα ισοπεριμετρικά προβλήματα και το έργο επ’ αυτών το 1744 τον κατατάσσει στους προδρόμους ή κατ’ άλλους θεμελιωτές του λογισμού των μεταβολών.

Αργότερα ο Καραθεοδωρή  υπήρξε εκδότης αυτού του έργου του Euler πάνω στο λογισμό των μεταβολών δείχνοντας το μεγαλείο της ψυχής του με την αναγνώριση της προσφοράς του Euler.

Απ’ αυτή τη δουλειά εμπνεύστηκε και ο Langrange για να επιχειρήσει να βάλει τις βάσεις του νέου αυτού αλγορίθμου.

Ο Ι. Bernoulli αναγνωρίζοντας τη δουλειά του Langrange αφιερώνει δύο ειδικά υπομνήματα το 1764, εκθέτοντας τα θεμέλια της θεωρίας και ποικίλες και αξιόλογες εφαρμογές. Μάλιστα σ’ αυτά χρησιμοποιείται για πρώτη φορά ο όρος «Λογισμός των μεταβολών».

Πάνω στα σπουδαία αυτά προβλήματα της θεωρίας του λογισμού των μεταβολών, όπως η θεωρία της ελαστικής γραμμής και του στερεού μεγίστης έλξεως δεν θα μπορούσε να μην εργαστεί και ο πρίγκιπας των Μαθηματικών ο Gauss. Το 1839 αφιέρωσε ειδική εργασία που θεωρείται ακόμη και σήμερα κλασσική στο είδος της. Επίσης παρουσίασε το 1828 στην εταιρεία της Γοτίγγης ένα υπόμνημα με τίτλο «Γενικές αρχές της θεωρίας του σχήματος των ρευστών σε κατάσταση ισορροπίας». Σημειωτέον ότι οι εργασίες αυτές του Gauss βρέθηκαν στα συρτάρια του μετά τον θάνατό του. Ο Hilbert στα τέλη του αιώνα όπως άλλωστε του άρεζε να νοικοκυρεύει τα μαθηματικά περισυνέλεξε και κατέγραψε όλα τα μέχρι τότε πεπραγμένα στον λογισμό των μεταβολών.

Και φθάνουμε στον δικό μας Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή ο οποίος εντυπωσιασμένος και εμπνευσμένος από το έργο των προηγουμένων πάνω στο λογισμό των μεταβολών ξεκινά την μαθηματική του καριέρα με μία διδακτορική διατριβή πάνω στον λογισμό των μεταβολών που θεωρήθηκε ένα εξαιρετικό και πρωτότυπο έργο πρωτόγνωρης αγχίνοιας που του έδινε το πράσινο φως από το Hilbert και Klein για υφηγεσία και διδασκαλία πριν τις προβλεπόμενες ημερομηνίες και διαδικασίες.

Όταν εξετάζουμε το έργο του Καραθεοδωρή, αντιλαμβανόμαστε πόσο ισχυρό αποδεικτικό εργαλείο είναι η θεωρία του λογισμού μεταβολών. Βέβαια, ακολουθεί με τον δικό του τρόπο την παράδοση που ανέπτυξαν ο Bernouilli, o Euler, o Jacobi και ο Hamilton. Μόνο που στο έργο του, το εργαλείο είναι συστηματικό και έχει επηρεαστεί από την αξιωματική του προσέγγιση των μαθηματικών μέσω του πλαισίου που καθιέρωσε ο Hilbert. Όμως η αποτελεσματικότητα του λογισμού μεταβολών προέρχεται και από την ευρηματικότητά του, όπως το αποδεικνύει η αρχή του λογισμού μεταβολών.

Όταν θέλουμε να υπολογίσουμε την ενέργεια   ενός συστήματος που περιγράφεται μέσω της Hamiltomian H και δεν έχουμε πρόσβαση στη λύση της εξίσωσης του Schrödinger μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την αρχή του λογισμού μεταβολών, για να βρούμε ένα ανώτερο όριο για την ενέργεια  .

Με αυτόν τον τρόπο, η αρχή του λογισμού μεταβολών μετατρέπει το αρχικό πρόβλημα της εύρεσης της ενέργειας σε επιλογή μιας κανονικοποιημένης συνάρτησης. Σε πρώτη φάση, θα μπορούσαμε να εκφράσουμε επιφυλάξεις για αυτήν τη συμβολή. Ενώ σε δεύτερη φάση, αντιλαμβανόμαστε ότι η κανονικοποιημένη συνάρτηση του Gauss αποτελεί μια καλή υποψήφια για την επίλυση αυτού του προβλήματος και όπως η χρήση της είναι εύκολη, η αποτελεσματικότητα της θεωρίας λογισμού μεταβολών εκφράζεται και πρακτικά.

Άλλωστε λογισμός των μεταβολών είναι αυτός που εξυπηρετεί και τον A. Einstein στις δυσκολίες που συναντά το 1916 για την γενική θεωρία της σχετικότητας.

Έτσι 300 χρόνια μετά τη γέννεση αυτής της θεωρίας ο Κ. Καραθεοδωρή κατέχει τα σκήπτρα της, όπως πολύ σωστά μαρτυρεί και ο ανδριάντας του στην Κομοτηνή όπου ο Καραθεοδωρή κρατάει ένα βιβλίο με τίτλο ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ.

Η εμβέλεια του Κ. Καραθεοδωρή

Η εμβέλεια του Κ. Καραθεοδωρή κυοφορείται στα μαθητικά του τετράδια. Διαβάζουμε σε αυτόγραφη σημείωση του Ιουλίου Βερν που του γράφει: Στον κ. Kostia Καραθεοδωρή πανευτυχής που μπόρεσα, περνώντας από τις Βρυξέλλες, ν’ αφήσω αυτήν τη μαρτυρία όλης μου της συμπάθειας. (24- 9ου -1887)

Σε άλλο τετράδιο ο καθηγητής του Bourgaults τού γράφει: στον νεαρό μου φίλο Kostia, ο οποίος θα γίνει, αν συνεχίσει έτσι, ένας μοντέρνος Ευκλείδης!!! (1η Μαΐου 1888)

Ενώ ο νεοελληνιστής Legrand σημειώνει: «Η ανθρώπινη γλώσσα, με τις άπειρες ποικιλίες της, είναι η απόδειξη η πιο πειστική της ελευθερίας μας». Η γέννηση αυτής της εμβέλειας είναι η διδακτορική του διατριβή με τίτλο «Περί ασυνεχών λύσεων στο λογισμό των μεταβολών» η οποία συνοδεύεται, με έπαινο που γράφει «αγχίνοια του εφευρίσκειν περιφανής».

Η εντύπωση που προκαλεί στον επιβλέποντα καθηγητή Minkowski τον οδηγεί στη δήλωση «Η εργασία ανήκει στις καλύτερες διατριβές που έχουν υποβληθεί στη σχολή».

Ο Felix Klein πριν ακόμη εξεταστεί για το διδακτορικό του, του προτείνει να γράψει και υφηγεσία ενώ ο David Hilbert προτείνει να αποκτήσει το δικαίωμα να διδάσκει, πριν τις προβλεπόμενες ημερομηνίες. Γνωρίζουμε όλοι πόσο σπουδαίοι είναι οι τρεις παραπάνω μαθηματικοί και με δεδομένο ότι γνώριζαν τις γραφές των προδρόμων του λογισμού των μεταβολών που είναι οι μεγάλοι Bernoulli, Weirstrass, Hamilton και Euler, η αξιολόγησή τους για την διατριβή του Κ. Καραθεοδωρή αποκτά τη μέγιστη βαρύτητα και την ύψιστη αξία. Σημειωτέον ότι ο ίδιος ο Hilbert είχε ασχοληθεί και μελετήσει περί λογισμού των μεταβολών.

Στη συνέχεια της λαμπρής επιστημονικής καριέρας του η εμβέλειά του ανδρώνεται με το έργο του που τον κατατάσσει στους αστέρες του ουρανού της μαθηματικής επιστήμης.

Γι’ αυτό το έργο ο καθηγητής Lars του Harvard σημειώνει: «Ο Κωνσταντίνος  Καραθεοδωρή ήταν ένας από τους αρχηγούς μαθηματικούς οι οποίοι στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα δημιούργησαν τα θεμέλια για τη μελλοντική ανάπτυξη των μαθηματικών που κινδύνευαν να παραμείνουν στάσιμα».

Ο καθηγητής Hantrix Tietze γράφει: «Η αντίληψή του κατά την οποία το περιεχόμενο της επιστήμης δεν είναι μόνο η εποπτεία των αποτελεσμάτων, αλλά κατά πρώτο ή αρχιτεκτόνηση άρτιου θεωρηματικού οικοδομήματος,  παρακίνησαν τον Καραθεοδωρή στην ανάπτυξη της διαρθρώσεως της θερμοδυναμικής κατά τρόπο που επιτρέπει τη διαυγέστατη θεώρηση των θεμελιωδών αρχών».

Ο καθηγητής και φίλος του Erhard Schmidt συχνά τόνιζε στις συναντήσεις των καθηγητών πως ο Καραθεοδωρή είναι άνθρωπος απαλλαγμένος από τα διαδεδομένα στο χώρο των επιστημόνων πάθη, ενώ για το έργο του έλεγε «χάρη στις βαθιές και εκτεταμένες εργασίες του περί του λογισμού των μεταβολών και των γειτονικών περιοχών αυτού, οι οποίες αναπτύχθηκαν στο ομώνυμο έργο του πάνω στο αντικείμενο αυτό, ο Καραθεοδωρή μπόρεσε να εισχωρήσει και στη γεωμετρική οπτική, της οποίας λαμπρό αποδεικτικό βάθρο αποτελεί η θεωρία του για το κατοπτρικό τηλεσκόπιο του Β. Schmidt, η οποία είναι ακόμα και αριθμητικώς άρτια. Εδώ πρέπει να σκεφθούμε και τη συμβολή στη θεωρητική φυσική, τόσο γόνιμη για την αποσαφήνιση των λογικών θεμελιωδών βάσεων, την οποία προσέφερε ο Καραθεοδωρή με τις εργασίες του για τις θεμελιώδεις βάσεις της θερμοδυναμικής και την αξιωματική της ειδικής θεωρίας της σχετικότητας. Επίσης, πρέπει να θυμηθούμε και την ανυπέρβλητη σε διαύγεια και απλότητα απόδειξή του, για το θεώρημα της επανόδου του Poincare». Το ανθολόγιο των υπέροχων κριτικών για το έργο του μεγάλου Έλληνα μαθηματικού είναι μεγάλο και γραμμένο από τους καλύτερους και σπουδαιότερους  επιστήμονες του 20ου αιώνα.

Εμείς θα κλείσουμε αυτές τις επιλογές με τη γνώμη και ενός Έλληνα καθηγητή του Μιχάλη Στεφανίδη δίχως τούτο να σημαίνει ότι υπερτερεί των κριτικών των καθηγητών Ν. Κριτικού, Δημ. Χόνδρου, Νείλου Σακελάριου, Γ. Ιωακείμογλου, Ι. Καλιτσουνάκη και άλλων.

«Οι επιστημονικές εργασίες του Καραθεοδωρή που αναφέρονται κυρίως στη μαθηματική ανάλυση και τη γεωμετρία, στο λογισμό των μεταβολών και τη μαθηματική απεικόνιση, στη θερμοδυναμική και τη γεωμετρική οπτική, στη θεωρία των συνόλων και τη θεωρία της σχετικότητας, είναι θεμελιώδεις έρευνες εξαίρετης έμπνευσης, οι οποίες τον αναδεικνύουν από τους λίγους στην παγκόσμια επιστήμη ρυμοτόμους της μαθηματικής διανόησης».

Η εμβέλεια του Καραθεοδωρή αποδεικνύεται και αναδεικνύεται αφενός από τις σπουδαίες επιστημονικές του εργασίες που φιλοξενούνται στα πλέον φημισμένα επιστημονικά περιοδικά της Ευρώπης και αφ’ ετέρου από τη σχέση του και αλληλογραφία με τους καλύτερους επιστήμονες στο παγκόσμιο στερέωμα της μαθηματικής επιστήμης.

Για το μεν πρώτο αναφέρουμε ένα παράδειγμα, το περίφημο περιοδικό «Mathematische Annalen».

Το γερμανικό αυτό περιοδικό εκδίδεται από το 1868. Ο γενικός διευθυντής είναι ο Otto Blumenthal (Aachen) και οι άλλοι είναι ο Felix Klein (Göttingen), ο David Hilbert (Göttingen) και ο Albert Einstein (Berlin). Δηλαδή οι πρώην καθηγητές του Καραθεοδωρή και ένα βραβείο Νόμπελ. Ακόμα και αν αυτά τα ονόματα δεν αρκούν, υπάρχουν και τα μέλη της συντακτικής επιτροπής, τα οποία είναι σε αλφαβητική σειρά: ο Ludwig Bieberbach, o Harald Bohr, o Max Born, o L.E.J. Brower, o Richard Courant, o Constantin Carathéodory, O Walther v. Dyck, o Otto Hölder, o Theodor v. Kármár, o Carl Neumann και ο Arnold Sommerfeld. Και όπως ο καθένας μας καταλαβαίνει, τα ονόματα που ασχολούνται με Φυσική έχουν βραβεία Νόμπελ.

O Καραθεοδωρή δημοσιεύει σ’ αυτό το περιοδικό δύο άρθρα. Tο άρθρο «Über die kanonischen Veränderlichen in der Variationrechnung der mehrfachen Integrale» που έστειλε στις 4 Αυγούστου 1921 από τη Σμύρνη και το άρθρο «Über ein Reziprozitätsgesetz der verallgemeinerten Legendreschen Transformation» που έστειλε στις 3 Ιανουαρίου 1922 και πάλι από τη Σμύρνη. Όσον αφορά το πρώτο άρθρο, αξίζει να σημειωθεί ότι το πρόβλημα που εξετάζει για n=2 το είχε δημοσιεύσει στο περιοδικό της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας το 1921. Το συγκεκριμένο άρθρο είχε ως τίτλο: «Περί ενός μετασχηματισμού ανάλογου προς τον μετασχηματισμόν του Legendre» και μεταφράστηκε στα γερμανικά για τον πρώτο τόμο των Απάντων και αποτελεί το κεφάλαιο ΧVII.

Συνεχίζεται

Όσον αφορά το δεύτερο που αφορά τη σχέση του με τους άλλους επιστήμονες θα ξεκινήσουμε από αυτήν με τον Α.Einstein.

Η συμβολή του Καραθεοδωρή στα προβλήματα που συναντά το 1916 ο Einstein για τη διατύπωση της θεωρίας της γενικής θεωρίας της σχετικότητας είναι ανάλογη με αυτήν του Minkowski στη διατύπωσης της ειδικής θεωρίας της σχετικότητας το 1905.

Στις επιστολές που βρήκαμε στο Ισραήλ και βρίσκονται στο Μουσείο Καραθεοδωρή στην Κομοτηνή διαβάζουμε φιλοφρονήσεις από τον Einstein προς τον Καραθεοδωρή όπως «Βρίσκω την παράγωγό σας υπέροχη», «Αν μου εξηγήσετε τους κανονικούς μετασχηματισμούς, θα έχετε έναν ευγνώμονα και ευσυνείδητο ακροατή. Αν όμως λύσετε και το πρόβλημα των κλειστών γραμμών του χρόνου τότε προσκυνώ σας». Πίσω από αυτό υπάρχει κρυμμένο κάτι, που είναι αντάξιο του ιδρώτα των καλύτερων.

Επίσης, συνεργάζεται και αλληλογραφεί εκτενώς με τον Arthur Rosenthal πάνω στη υψίστης σημασίας αλγεβροποίησης στης θεωρίας του μέτρου. Σ’ αυτόν άλλωστε ανέθεσε και την έκδοση των απάντων του τα οποία πρωτοφανώς εκδίδονται, ενώ ο Καραθεοδωρή είναι ακόμη εν ζωή.

Αλληλογραφεί επίσης με τον Blumenthal, τον D. Hilbert, τον E. Schmidt, τον Kneser, τον Knopp, τον Somerfield,  τον Schur, τον Petrick, τρεις μήνες πριν από τον θάνατό του και επί του υψηλού επιπέδου θέματος του κατοπτρικού τηλεσκοπίου του Schmidt.

Εκπληκτικό και πρωτόγνωρο για επιστήμονα 77 ετών!!! Φυσικά ο κατάλογος της αλληλογραφίας του περιλαμβάνει και πολλούς ακόμη σημαντικούς του 20ου αιώνα.

Ο Κ. Καραθεοδωρή στο συνέδριο της Ζυρίχης το 1932 εκθέτει τις προόδους που έγιναν στον κλάδο των μιγαδικών συναρτήσεων καθώς και τα άλυτα προβλήματα του κλάδου αυτού καθώς και την πορεία που διαγράφεται σ’ αυτόν από τον Poincare το 1907 και τον Reinhart το 1921 και τον ίδιο μετά το 1921.

O Καραθεοδωρή με τη σπουδαία του εργασία για το λήμμα του Schwarz στις αναλυτικές συναρτήσεις δύο μιγαδικών μεταβλητών και άλλες τέσσερις εξίσου σημαντικές εργασίες θα συμβάλει στην ενηλικίωση του κλάδου αυτού.

Με την ανάμειξή του και στα θέματα της θεωρίας της σχετικότητας, τη θερμοδυναμική και τη γεωμετρική οπτική επεκτείνει την εμβέλειά του στον χώρο της Φυσικής και των Φυσικών.

Στη θεωρία της σχετικότητας πέρα από τη σημαντική βοήθεια το 1916 προς τον Α. Einstein, το 1923 δημοσιεύεται στα πρακτικά της Πρωσικής Ακαδημίας επιστημών η εργασία του «Περί αξιωμάτων της ειδικής θεωρίας της σχετικότητας».

Στα προβλήματα της Γεωμετρικής Οπτικής συνοψίζει τους νόμους της ευθύγραμμης διάδοσης του φωτός, της ανάκλασης και της διάθλασης στο νόμο του Ήρωνα - Fermat, την αρχή ελαχίστου δρόμου ή ελαχίστου χρόνου.

Επίσης, από το 1926 έως το 1943 δημοσιεύει εργασίες σχετικές με τη θεωρία των οπτικών οργάνων, παρατηρήσεις σχετικά με τις απεικονίσεις της Γεωμετρικής Οπτικής (1937), με τη διερεύνηση του παραβολικού κατοπτρικού τηλεσκοπίου καθώς και του τηλεσκοπίου ευρέως πεδίου του Schmidt (1940), επιπρόσθετα και σχετικά με τα σφάλματα ανώτερης τάξης κατά την απεικόνιση (1943).

Όσο για τη θερμοδυναμική το 1909 δημοσιεύει εργασία με θέμα «Έρευνα των βάσεων της θερμοδυναμικής» στο περιοδικό «Mathemathische Annalen» η οποία όμως δεν έγινε ευρέως γνωστή στους φυσικούς, εφόσον δεν είχαν οι φυσικοί επαφή με μαθηματικά περιοδικά. Αυτή έγινε γνωστή από άρθρο του Max Born σχετικά με τη θερμοδυναμική, το 1921 σε τρία τεύχη του περιοδικού Phys. Zeitschrift. Σ΄ αυτήν περιέχεται και η περίφημη Αρχή Καραθεοδωρή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εργασία αυτή προκάλεσε πλείστα κολακευτικά σχόλια μεγάλων φυσικών, όπως του Max Planck και του Arnold Sommerfield.

Το αξιοσημείωτο της παρέμβασης  Καραθεοδωρή στη θερμοδυναμική είναι ότι ακυρώνει την υπάρχουσα πολυπλοκότητά της, ξεκινώντας από εντελώς εμπειρικές προϋποθέσεις και με τη βοήθεια των κλασικών μαθηματικών μεθόδων, των οποίων είναι άριστος γνώστης, φθάνει στον ορισμό θεμελιωδών φυσικών μεγεθών, όπως της εντροπίας, χωρίς καμία αναφορά σε θερμοδυναμικούς κύκλους, όπως για παράδειγμα ο κύκλος του Carnot.

Με παρόμοιο τρόπο φθάνει στον ορισμό της θερμότητας και προβαίνει στη διατύπωση θεμελιωδών προτάσεων που συνιστούν μια νέα θεμελίωση της θερμοδυναμικής.

Τελειώνοντας την προσπάθειά μας να φτιάξουμε το παζλ της εμβέλειας του Καραθεοδωρή γνωρίζουμε πως παραλείψαμε κάποια κομμάτια. Μένουμε όμως στην ελπίδα πως έχετε σαφή εντύπωση για το περιεχόμενο αυτού του πίνακα της εμβέλειάς του.

Για την κορνίζα αφήσαμε τα εξής: Ο Κ. Καραθεοδωρή υπήρξε εκδότης ενός έργου του παμμέγιστου Euler. Το 1936 υπήρξε πρόεδρος της επιτροπής για το βραβείο Fields στα μαθηματικά, κάτι σαν Νόμπελ για τα μαθηματικά. Το γεγονός καταδεικνύει από μόνο του το ανυπέρβλητο κύρος του. Επίσης, άφησε κληρονομιά στην επιστήμη το 1920 την Εικασία Καραθεοδωρή που ήταν ανοιχτό πρόβλημα Διαφορικής Γεωμετρίας και το οποίο απαντήθηκε το 2000 από τον Ρώσο Μαθηματικό Ιγκόρ. Τέλος, το γεγονός ότι οι ακαδημίες ολοκλήρου της Ευρώπης και της Αμερικής επεδίωκαν να είναι μέλος τους ο Κ. Καραθεοδωρή και τα ακαδημαϊκά του πεπραγμένα να κοσμούν τις βιβλιοθήκες τους, επισφραγίζει την εμβέλειά του. Τούτο επέτυχαν οι Ακαδημίες Αθηνών, Βαυαρίας, Πρωσίας, Βερολίνου, Κολωνίας, Μονάχου  της Γοτίγγης και Ρώμης.

Τέλος, σφραγίδα γνησιότητας αυτού του πίνακα της εμβέλειας αποτελεί το γεγονός ότι τα ακαδημαϊκά πεπραγμένα του Κ. Καραθεοδωρή αυτόγραφα - χειρόγραφα - αντίγραφα, καθώς και τα βιβλία του κοσμούν το μουσείο Καραθεοδωρή.

Δίχως Σχόλια

Δεν υπάρχουν σχόλια ακόμα.

Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI

Αφήστε κάποιο σχόλιο