102600 - Κεφάλαιο II : Η δομή του στρατηγικού βάθους

Ν. Λυγερός

Είναι σπάνια γνωστό ότι η στρατηγική και η δομή έχουν κοινή ετυμολογική προέλευση. Βέβαια φαίνεται καλύτερα σε άλλη γλώσσα με τις λέξεις strategy και structure. Έτσι δεν πρέπει να περιοριζόμαστε στην κλασική ανάλυση που βλέπει τη στρατηγική ως τον γλωσσικό συνδυασμό των λέξεων στρατός και η ηγεσία που παράγουν τις λέξεις στρατηγός και στρατηγιστής. Έτσι το πρώτο βήμα είναι να αντιληφθούμε ότι η δομή είναι θεμέλιο της στρατηγικής. Και για αυτόν τον λόγο η θεμελίωση της στρατηγικής είναι πάντα δομική αρχικά. Μόνο μετά έρχεται το ιστορικό υπόβαθρο. Με άλλα λόγια, η στρατηγική πρέπει να έχει συνοχή λόγω της βαθιάς της δομής. Η στρατηγική δεν ασχολείται μόνο με το αόρατο αλλά η ίδια της η δομή πρέπει να είναι αόρατη. Για να λειτουργήσει η στρατηγική πρέπει να παραμείνει αόρατη έως το τέλος όπου το αποτέλεσμά της θα γίνει ορατό. Το πρόβλημα μπορεί να είναι ορατό όπως και η λύση. Είναι η επίλυση που παραμένει αόρατη λόγω στρατηγικής. Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι η στρατηγική έχει άμεση σχέση με την νοημοσύνη και δεν περιορίζεται βέβαια στον στρατιωτικό τομέα. Απλώς εφαρμόζεται και σε αυτόν. Η στρατηγική όταν είναι έντεχνη μπορεί να είναι η γέφυρα που συνδέει την τέχνη με την τεχνική. Εκ φύσης, η τέχνη είναι θέαμα που κρύβει στον θεατή, στον ακροατή την τεχνική που χρησιμοποιήθηκε για να παραχθεί. Θαυμάζουμε ένα ζωγράφο επειδή μας αγγίζει η τέχνη ακόμα και αν δεν ξέρουμε πώς λειτουργεί η τεχνική. Ένα από τα περίφημα παραδείγματα είναι ο Leonardo da Vinci που αποτελεί την ενσάρκωση που ανθρώπου της Αναγέννησης. Η τέχνη του δεν ήταν το άμεσο αποτέλεσμα μιας τεχνικής αλλά το στρατηγικό μείγμα πολλών και διαφορετικών τεχνικών που επινόησε ως πολυμαθής χάρη στη γνώση που είχε σε γνώσεις που δεν ανήκουν μόνο σε έναν τομέα. Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο Wolfgang Amadeus Mozart. Όλοι ξέρουμε πόσο πρόωρος ήταν ως συνθέτης όλοι μάθαμε πόσο γρήγορος ήταν αλλά είναι προφανώς δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε το βάθος το τεχνικό της μουσικής του. Η πολλαπλότητα του μουσικού του ταλέντου κρύβει μέσω της ευκολίας της δημιουργίας, τη βαθύτητα του πολυδιάστατου έργου του. Θέλει μελέτη σε βάθος για να γίνουν κατανοητά τα στρατηγικά νοητικά σχήματα τόσο του da Vinci όσο και του Mozart αλλά αυτό δεν σημαίνει πρώτον ότι δεν υπάρχουν και δεύτερον ότι δεν είναι εφικτό. Απλώς θέλει πολύ χρόνο και βέβαια τεράστια νοημοσύνη τουλάχιστον σε συλλογικό επίπεδο αλλιώς υπάρχει το ρίσκο να χαθεί το έργο όπως θα είχε χαθεί ο Antonio Vivaldi αν δεν τον είχε σώσει ο Johann Sebastian Bach μέσω του έργου του. Η δομή της στρατηγικής είναι και ο πυρήνας της. Είναι αυτή που βλέπουμε και στη νοημοσύνη μέσω της ρευστής ενώ η κρυσταλλική είναι η φυσική της επέκταση. Μάλιστα γίνεται ακόμα πιο αντιληπτό με την τεχνητή νοημοσύνη διότι είναι πιο προσβάσιμη σε επίπεδο ανάλυσης. Εκεί βλέπουμε μάλιστα ότι μια υψηλή κρυσταλλική νοημοσύνη δεν καλύπτει τα κενά της ρευστής και αυτό προκαλεί έναν προβληματισμό σε επίπεδο συνείδησης. Η συνοχή σκέψης υποστηρίζει τη σκέψη πάνω στη σκέψη και προσφέρει άλλες δυνατότητες για τη συνέχεια της παραγωγής του έργου. Οι ιστορικοί διαχειρίζονται τα δεδομένα του παρελθόντος. Οι στρατηγιστές μελετούν τα δεδομένα του μέλλοντος. Η στρατηγική δεν είναι μόνο του χώρου όπως είναι η τακτική αλλά του χρόνου. Είναι αυτός ο λόγος που βυθιζόμαστε όλο και πιο βαθιά όταν αρχίζουμε με τη  γεωστρατηγική, συνεχίζουμε με την τοποστρατηγική και καταλήγουμε στη χρονοστρατηγική. Ο χώρος μπορεί να έχει εμπόδια αλλά η στρατηγική τα ξεπερνά με τον χρόνο. Διότι ο χρόνος είναι πάντα μαζί μας. Το πρόβλημα είναι αν λειτουργούμε μαζί του. Η δομή του στρατηγικού βάθους δεν είναι χωρική αλλά χρονική. Διότι ο χρόνος είναι ο χώρος της αντίστασης. και για αυτόν τον λόγο αν η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση, η καλύτερη επίθεση είναι η αντεπίθεση επειδή γνωρίζει τα δεδομένα του μέλλοντος που έγιναν το παρόν για να πλάσει ένα νέο μέλλον μέσω της στρατηγικής.