102888 - Ο κίνδυνος της νοημοσύνης

Ν. Λυγερός

Όλοι θέλουν να λύνονται τα προβλήματά τους και βέβαια ξέρουν ότι η νοημοσύνη μπορεί να τους βοηθήσει αλλά αυτή παραμένει επικίνδυνη γι’ αυτούς. Σαν να είναι ένα εργαλείο που δεν ελέγχουν επειδή είναι τόσο ισχυρό. Έτσι δεν αφήνονται κι αποτελούν εμπόδιο για τη δράση της. Θυμίζει το παράδειγμα με το ελικόπτερο. Τα μικρά παιδιά δίνουν τα μπράτσα τους χωρίς να κρατιούνται διότι έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη ενώ τα μεγαλύτερα προσπαθούν να γαντζωθούν και τελικά δυσκολεύουν την άσκηση. Τα πρώτα χαίρονται, ενώ για τα δεύτερα είναι υπέρβαση. Για τα πρώτα είναι δώρο, για τα δεύτερα παραμένει μια δοκιμασία. Αυτή η φοβία υπάρχει και με τη χρήση της νοημοσύνης . Μάλιστα αυτό ισχύει και για τη φυσική νοημοσύνη και για την τεχνητή ακόμα κι αν είναι ακόμα μόνο ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο. Η νοημοσύνη φοβίζει επειδή είναι αποτελεσματική και δημιουργεί πράξεις που είναι μια κίνηση μη αναστρέψιμη. Το σημαντικό αυτού του φαινομένου είναι ότι θα ήθελαν ιδανικά μια ομαλή εξέλιξη που δεν είναι τόσο επαναστατική. Η ουσία όμως είναι ότι η νοημοσύνη παραμένει ένα εργαλείο συνέχειας. Μπορεί να είναι επαναστατική για κάποιους που δεν καταλαβαίνουν πώς λειτουργεί αλλά δεν είναι ποτέ ριζοσπαστική διότι είναι της συνέχειας αφού ζει με τον χρόνο. Το πρόβλημα είναι ότι η νοημοσύνη παραμένει γι’ αυτούς  προβληματική ακόμα και σε μια άσκηση λόγω ρευστότητας. Κι είναι ήδη εντυπωσιακή ακόμα κι σε αυτό το επίπεδο ενώ φαίνεται όλη η δύναμή της στην επίλυση προβλημάτων που ξεπερνούν τα κλασικά όρια. Η επικινδυνότητα της νοημοσύνης προέρχεται από τη μη κατανόηση της δράσης της αλλά και της φύσης της. Πολλοί κοιτάζουν την τακτική αλλά δεν βλέπουν τη στρατηγική επειδή λειτουργεί με το αόρατο. Όμως η νοημοσύνη είναι φυσιολογική διότι για αυτήν, αυτό που όλοι ονομάζουν υπέρβαση, είναι μια απλή και φυσιολογική κίνηση. Ο βασικός λόγος είναι απλός: το σπάνιο δεν είναι σπάνιο για το σπάνιο. Η νοημοσύνη είναι όντως σπάνια αλλά οι κινήσεις της είναι φυσιολογικές για αυτήν κι όχι σπάνιες. Όταν όμως άλλοι ζητούν μια βοήθεια στη νοημοσύνη δεν ξέρουν πόσο σπάνια είναι και κατά συνέπεια δεν καταλαβαίνουν πόσο φυσιολογική είναι η επίλυση του προβλήματός τους για αυτή. Δεν ξαφνιάζονται από την ύπαρξη της νοημοσύνης διότι δεν καταλαβαίνουν το μέγεθος του θαύματός της κι εξετάζουν μόνο τα θαύματα που δημιουργεί. Με άλλα λόγια βλέπουν ότι η νοημοσύνη είναι θαυματουργή αλλά δεν αντιλαμβάνονται ότι η ίδια είναι θαύμα. Υπάρχει το ανάλογο φαινόμενο και στην πίστη. Το παράξενο φαινόμενο αυτής της αντιμετώπισης είναι ότι η επικίνδυνη νοημοσύνη είναι συμβατή με τη γνήσια αγάπη. Διότι αυτή βλέπει μόνο την προσφορά και δεν ασχολείται με τον κίνδυνο που βλέπουν οι άλλοι, διότι έχει απόλυτη εμπιστοσύνη και δεν σπαταλά χρόνο με τα ανούσια θέματα που προβληματίζουν άλλους. Η νοημοσύνη είναι δώρο για τους αγνούς διότι είναι εντελώς ανοιχτοί. Οι άλλοι στην πραγματικότητα εξετάζουν με έναν ύπουλο τρόπο τη νοημοσύνη και για αυτόν τον λόγο τη βρίσκουν επικίνδυνη. Έτσι καταλαβαίνουμε ότι το πρόβλημα του κινδύνου δεν προέρχεται από τη νοημοσύνη αλλά από την ερμηνεία των άλλων που δεν την έχουν και δεν εμπιστεύονται το έργο της.