103441 - Κεφάλαιο XIII: Φυσικά και τεχνητά παίγνια

Ν. Λυγερός

Το σκάκι ζει εδώ και αιώνες με την Ανθρωπότητα. Όμως τώρα ζει και με την τεχνητή του μορφή. Δεν είναι πια μια υπέρβαση, είναι κάτι το φυσιολογικό. Ζει διπλά μαζί μας. Αυτή η πραγματικότητα αποτελεί μια αναβάθμιση. Δεν παίζουμε πια μόνο σκάκι. Υπάρχει και το τεχνητό σκάκι που παίζει μαζί μας χάρη στις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Δεν είναι πια μόνο μια δράση αφού υπάρχει και ανάδραση. Είμαστε πέρα της έννοιας της μηχανής. Δεν πρόκειται μόνο για αυτοματισμό αλλά για ένα τεχνολογικό άλμα. Έτσι το παίγνιο αποκτά μια άλλη ιδιότητα στο πλαίσιο της Ανθρωπότητας αφού είναι ικανό να συμμετέχει στην εξέλιξή της και να γράψει ιστορία. Δεν είναι πια μόνο ένα βοήθημα για τη σκέψη αλλά μια άλλη σκέψη που έρχεται να ενισχύσει την πρώτη και να συζήσει μαζί της. Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε πια για μηχανές ούτε σε επίπεδο ρομποτικής ούτε νοημοσύνης. Αν επίσης είμαστε στο πλαίσιο των ανθρωποειδών τότε μέσω των προβολών και της προσομοίωσης το φυσικό και το τεχνητό θα είναι όλο και πιο κοντά κι όχι μόνο μαζί. Έτσι το αρχικό πλαίσιο του φυσικού και του τεχνητού παιγνίου έχει τεράστιες δυνατότητες για εξέλιξη. Μπορούμε μάλιστα να μιλήσουμε για παθητική και ενεργητική μορφή της κατασκευής. Ακόμα και στο επίπεδο της συσκευής αυτή μπορεί να είναι των δύο μορφών. Αυτή η ουσιαστική διαφορά παρουσιάζεται και χωρίς να φτάσουμε στο επίπεδο του αυτοματισμού. Η συσκευή μπορεί να έχει διάφορα προγράμματα σε μηχανικό πλαίσιο και διάφορα επίπεδα ως παίγνιο. Εκεί υπάρχει κι η επιλογή του κυκλικού συστήματος ή του εξελικτικού. Το πρώτο λειτουργεί ως κλειστός κόσμος και το δεύτερο ως ανοιχτός. Ο χειρισμός όταν είναι βιωματικός αλλάζει τα δεδομένα. Όπως έχουμε τη διαφορά μεταξύ ρευστής και κρυσταλλικής νοημοσύνης, μπορούμε να δούμε τη διαφορά μεταξύ ρευστής και κρυσταλλικής κατασκευής. Και αυτό θα έχει σχέση με την απόσταση που θα υπάρχει ανάμεσα στο λειτουργικό και στο αισθητικό. Το πρώτο εξετάζει την τελεολογία με την έννοια ότι είναι αποκλειστικά αφοσιωμένο στην αποστολή του ενώ το δεύτερο σχετίζεται περισσότερο με την προσομοίωση της ανθρώπινης δράσης λόγω θεμελιακών χαρακτηριστικών. Διότι και τα δύο έχουν σημασία. Στην αρχή θέλουμε τη λειτουργικότητα που αποτελεί ήδη μια εξέλιξη με τη ρευστή έννοια αλλά στη συνέχεια αναζητούμε και την αισθητική με την κρυσταλλική έννοια. Αλλά σε αυτό το επίπεδο έχει σημασία η ανθρώπινη προσέγγιση που εξετάζει τα φυσικά παίγνια για να τα κάνει τεχνητά και στην ουσία, στο τέλος της όλης διαδικασίας, ακόμα πιο ανθρώπινα.